Etyka społeczno-gospodarcza Jana Kalwina - Bogumił Jarmulak

Jan Kalwin (1509-1564) przedstawia podstawy swojej etyki w 7 rozdziale III tomu swojego magnum opus Nauki religii chrześcijańskiej. Rozdział ten nosi tytuł Suma chrześcijańskiego życia. Zaczyna od stwierdzenia, że nie należymy do siebie, lecz do Boga, to zaś ustanawia fundamentalną zasadę postępowania, którą jest odpowiedzialność przed Bogiem, a ludzkie życie określa jako służbę Bogu. Kalwin stwierdza też, że choć Prawo Boże dostarcza najlepszą metodę uporządkowania życia człowieka, to jednak upodobało się Bogu dać nam jeszcze lepszą zasadę postępowania, którą jest soli Deo gloria (tylko Bogu chwała). To znaczy, że życie wraz z codziennymi zajęciami zamienia się w nabożeństwo ku czci Stwórcy, podczas którego człowiek może wyrazić wdzięczność Bogu.

Oprócz powyższej przesłanki Kalwin opiera swoją etykę także na określonym gdzie indziej w jego dziele pojmowaniu ludzkiej natury. To pojmowanie przedstawia przy pomocy powiedzenia: "Dusza ludzka pełna jest przywar". W praktyce przejawia się to w grzesznym zabieganiu człowieka o własną chwałę kosztem chwały Boga. Dlatego często nawet cnotliwe postępowanie naznaczone jest złą motywacją czyli pragnieniem uznania w oczach innych ludzi. Ta żądza chwały wynika z miłości własnej, która sprawia, że człowiek najpierw szuka tego, co jego, a nie tego, co cudze. Dlatego Kalwin uważa, że do naprawy relacji międzyludzkich potrzebne jest zaparcie się siebie, które sprawia, że zamiast koncentrować się na sobie, człowiek zaczyna szukać wspólnego dobra i otwiera się na służbę bliźnim oraz staje się gotowy do dzielenia się tym, co z łaski Bożej otrzymał, z potrzebującymi. Kalwin mówi: "Niech to zatem będzie dla nas zasadą hojności i dobroczynności – jesteśmy szafarzami wszystkiego, co Bóg nam powierzył, byśmy mogli pomagać bliźnim, a z naszego szafarstwa odpowiadamy przed Bogiem. Co więcej, miarą szafarstwa jest zasada miłości" (3.7.5). Zaraz w następnym akapicie Kalwin przyrównuje jałmużnę dla potrzebujących do ofiary składanej Bogu.

CAŁY TEKST